Panama şapkanın ismi adından da anlaşıldığı üzere Orta Amerika ülkesi Panama’da bulunan Panama Kanalı’ndan gelmekte olup; şapkalar ise Ekvador ülkesinde üretilmektedir. 

Panama Kanalı, Orta Amerika’nın en güney ülkesi Panama’da, Atlantik ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlamak amacı ile 1880 yılında Fransızlar tarafından yapımına başlanıp, 1914 senesinde Amerikalılar tarafından tamamlanmıştır.

Hasır şapka olarak da bilinen Panama şapka, 17. yüzyıl başlarından itibaren yerel olarak üretilip, giyilmeye başlanmıştır. Uluslararası olarak bilinirliği ise, 1840’lı senelerin sonlarında, Kaliforniya Altına Hücum dönemlerinde, altın madencilerinin Kaliforniya’ya Panama üzerinden geçerken burada gördükleri şapkaları alması ile başladı.

Ekvador’da üretilen şapkalar, yurtdışına satılmak için önce Panama’ya gönderilip, buradaki limanlardan gemilere yüklenip, dünyanın her bölgesine satış gerçekleştiriliyordu. Altın madencileride, yaz aylarında sıcaklardan etkilenmemek için bu hasırdan üretilmiş, giyildiği zaman serin tutan şapkaları almakta idi.

Şapkanın hafif ve nefes alabilir olması sıcak ve güneşli yaz aylarında giymek için ideal.

Panama isminin nereden geldiği ile alakalı ortaya birden fazla iddia atılmıştır. Bunlardan biri, Panama Kanalı yapımında çalışan işçiler tarafından giyildiği için isminin Panama şapka olarak bilinmesidir. Bir diğeri, dönemin Amerikan Başkanı Theodore Roosevelt’in kanalın inşaatını kontrol etmek amacı ile bölgeye ziyaret yaptığı sırada bu hasır şapkayı giyerken çekilmiş bir fotoğrafının gazetelerde çıkmasıdır. Kimileri, şapkalar Panama’dan gemilere yüklenip, dünyaya satışı yapıldığı için bu şapkalara Panama şapka dendiğini iddia etmekte; bazıları ise, kanalı geçen gemilerin yolcuları tarafından giyilen bir şapka olduğu için bu ismi aldığını savunmaktadır.

Bugün, dünyanın her yerinde üretilen Panama şapkalarının orijinal olanları sadece Ekvador ülkesinde üretilmektedir. Ekvador ülkesinin yağmur ormanlarında bulunan ‘toquilla’ palmiye ağaçlarının liflerinden üretilen bu şapkalar, dünyanın başka herhangi bir yerinde bu kalitede üretilememektedir.

Ekvador’un Montecristi isimli sahil kasabasında el işçiliği/dokuması ile üretilen hasır şapkaların haricinde, yine aynı ülkede, And Dağları’nda bulunan Cuenca isimli kasabada ise makine işçiliği ile de üretim yapılmaktadır. Ama, en seçkin olanları Montecristi kasabasında üretilenlerdir. Cuenca bölgesinde daha çok yüksek adette üretim gerçekleşmektedir.

Şapkanın kalitesini anlamak için tepe noktasını güneşe veya yoğun bir ışığa tutup, iç içe geçen halkalara bakmak yeterlidir. Ne kadar çok halka var ise, şapka o kadar kaliteli demektir. Bu iç içe geçmiş halkalara ‘vuelta’ denmektedir.

1944 senesi itibari ile Panama şapka, Ekvador ülkesinin en çok ihraç edilen ürünü olmuştur.

20. yüzyıl itibari ile Panama şapka, popülaritesinin artması neticesinde, modacılar ve siyasetçiler arasında da yayılmaya başladı.

1974 yapımı Muhteşem Gatsby filminde başrol oyuncusu Robert Redford Panama şapka giymekte idi. Onun haricinde aktör Humphrey Bogart ve Britanyalı politikacı Winston Churchill de Panama şapka giymiş tanınmış kişilerden sadece birkaçıdır.